PEN Türkiye Merkezi

eması Defence of Poetry – Poetics of New Experience (Şiirin Savunulması – Yeni Deneyimlerin Poetikası) olan 4. PEN Balkan Bölgesel Konferansı, 1-4 Kasım 2012 tarihlerinde, Sırp PEN Merkezi’nin ev sahipliğinde Belgrad’da gerçekleştirildi.

Etkinlikler, 1 Kasım Perşembe günü PEN Merkezi binasında yapılan karşılama kokteyli ve Sloven şair Tomaž Šalamun’un Belgrad Kültür Merkezi Sinema Salonu’ndaki şiir dinletisiyle başladı. Dinletinin ardından Salamun’la şiir üzerine kısa bir söyleşi yapıldı.

2 Kasım Cuma günü Sırp PEN Merkezi Başkanı Vida Ognjenovic’in konuşmasıyla saat 10.00’da başlayan konferans sunumlarının ilki Vladimir Kopicl (Sırbistan), Gonca Özmen (Türkiye), Titos Patrikios (Yunanistan), Silvia Choleva (Bulgaristan) ve Tonko Maroević (Hırvatistan)’in konuşmaları ile sona erdi. Vida Ognjenovic, “Şiiri şiir yazarak savunabiliriz. Şiir kendini ancak şiirle savunur.” dedi ve düşüncelerini örneklerle somutladı. Vladimir Kopicl, edebiyatın ve şiirin kapitalist sistemde giderek daha çok marjinalleştirilmesinden yakındı. Gonca Özmen konuşmasına Türkiye’deki açlık grevleri ile başladı, yazar, aydın ve sanatçıların bu konudaki açıklamalarından örnekler vererek, düşünce ve ifade özgürlüğü konusu ile şiir savunmasını birleştirdi. Sonrasında ise çağdaş Türk şiiri hakkında bilgiler vererek, kültürlerarası diyaloğun önemi üzerinde durdu. Titos Patrikios, “Şiiri kime ve neye karşı savunacağız?”, “Ne için yazıyoruz?” soruları bağlamında konuştu. Silvia Choleva, dijital çağın ve dijital kültürün imkanlarının kullanılmasıyla şiirin daha çok okura ulaşabileceği düşüncesini detaylandırdı. Tonko Maroević ise Shelley’den, Hölderlin ve Ovid’den örneklerle şiirin savunmasının gelenekle mümkün olacağını belirtti.

Bu yıl Ahmet Hamdi Tanpınar Müze Kütüphanesi'nde düzenlediğimiz edebiyat etkinliklerinin sonuncusu 1 Aralık günü yapıldı. Anı-Biyografi-Otobiyografi konulu sohbette Elveda Sonbahar adlı otobiyografik romanı Epsilon yayınları arasında çıkan Şafak Fişek ve Dağlarca ile nehir söyleşisi yapmış olan Yasemin Arpa yer aldı. Kendilerine ve sohbete gelen edebiyatseverlere teşekkür ederiz.

Tanpınar'daki etkinliklerimiz 2013'te sürecek. Edebiyatseverler şimdiden davetli.

Bu noktada, Kültür Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Onur Bilge Kula, Genel Müdür Yardımcısı Ümit Yaşar Gözüm ve Tanpınar Müze Kütüphanesi Müdürü Faysal İnal'a yazar örgütlerini davet ve konukseverlikleri için teşekkür ederiz.

Dünya Yazarlar Birliği PEN Türkiye Merkezi

Fransa Kültür Bakanlığı tarafından verilen 'Sanat ve Edebiyat Şövalyesi' (Chevalier des L'Ordre des Arts et des Lettres) nişanına değer görülen Zeynep Oral'a nişanı 16 Kasım 2012 akşamı Fransız Sarayı'nda düzenlenen törenle takdim edildi. Törene Uluslararası PEN Heyeti de davetliydi. 1957’de kurulan Sanat ve Edebiyat Nişanı, sanat ve edebiyat alanındaki yaratılarıyla öne çıkan kişileri veya Fransa’da ve dünyada sanat ve edebiyatın başarısına katkıda bulunanları ödüllendiriyor.

Zeynep Oral Fransa’nın sunduğu Sanat ve Edebiyat Şövalyesi Nişanı’nı barış kültürüne adadı.

Davete katılan PEN üyeleri toplu resim çektirdi: Zeynep Oral’ın iki yanında Yaşar Kemal ile PEN Uluslararası Başkanı John Ralston Saul yer aldı. Resimdeki diğer üyeler: Uluslararası YK üyesi Haroon Siddiqui, Hapisteki Yazarlar Komitesi Uluslararası Başkanı Marian Botsford Fraser, Uluslararası Başkan Yardımcısı Eugene Schoulgin, Ahmet Erözenci, Tülin Dursun, Müge Gürsoy Sökmen, Mario Levi ve Tarık Günersel.

Zeynep Oral ertesi akşam Uluslararası PEN Heyetini evinde ağırladı.

Felsefe öğretmeni Adnan Marangoz ateizmden söz ettiği için 'çocukların zihnini bulandırıyor' suçlamasıyla soruşturmaya tabi kılınıyor! Oysa doğruluğundan emin olunan fikir ve inançlar sorgulanmadan felsefe olmaz.

Ateizm gerekçesiyle soruşturma ancak Suudi Arabistan ile İran gibi ülkelerde mümkündür. Türkiye'de bir felsefe öğretmeni hakkında bu nedenle soruşturma açmak suç değil mi?

Özgürleştirici felsefe donuk zihinleri korkutur.


PEN Türkiye Merkezi

Teknoloji, hız; edebiyatı insan yaşamından söküp atıyor. Oysa edebiyat, özelde öykü, insandaki, ayrımına varma, kıyaslama, sorgulama yeteneklerini en çok harekete geçiren sanat alanı. Kendisine ve toplumuna yabancılaştırılan günümüz insanını yalnızlıktan çekip alma, ona birey olduğunu hatırlatma gibi de bir özelliğe sahip.

Öte yandan unutulmamalı ki öyküyü bireysel ölçekte yaşamakla, onu kurgulayıp bir yazınsal metin olarak kağıda geçirebilmek çok farklı süreçlerdir. Yalnızca yazar olarak değil, okur olarak da bir öyküyü değerlendirmek ve yeniden üretmek, sağlam bir bilgi birikimi, gözlem gücü ve yazma tekniği gerektirir. ‘

Bu bağlamda diyoruz ki, yaratıcılık sizden, teknik destek PEN Yaratıcı Yazarlık Atölyesi’nden. Kurs sonunda yazar olacağınız sözünü elbette veremeyiz. Ama yaşamın ritmini damarlarınızda daha iyi hissedeceğinizi, yani öteki adı özgürleşmek olan, farkındalık duygunuzun güçleneceğini umuyoruz.

Sayın Deniz Kavukçuoğlu, Sunay Girgin, Cemran Öder ve Çağdaş Güler, Sevgili Dostlar,

TÜYAP Yönetim Kurulu Başkanı Bülent Bey ile sizlere ve 2012 İstanbul Kitap Fuarı'nda emeği geçen diğer tüm TÜYAP çalışanlarına Uluslararası PEN ve Türkiye PEN adına çok teşekkür ederim. Her zamanki konukseverliğiniz ve yardımseverliğiniz ile edebiyat ve ifade özgürlüğü için birkaç adım daha atabildik. Üç panelimiz ile standımız ilgi gördü.

Ayrıca PEN Uluslararası Başkanı John Ralston Saul'un sayenizde açış konuşmalarından birini yapması ile tutuklu, hükümlü ya da mahkemesi süren yazar, gazeteci, çevirmen ve yayıncılara dönük dayanışmamız ve ifade özgürlüğü yönündeki ortak taleplerimiz güçlendi.

Laik ve demokratik bir Türkiye dileği dahil en iyi dileklerim, saygılarım ve şükranla.

Tarık Günersel
Türkiye PEN Merkezi Başkanı

PEN dijital medyayı temel insan haklarından olan ifade özgürlüğü bakımından bir imkan sayar. Aynı zamanda şairler, piyes, deneme ve roman yazarları, gazeteciler ve blogçular dijital ortamı kullanırken ifade özgürlüğü haklarının ihlal edilmesinden ötürü sıkıntı çekmektedir. Pek çok ülkenin yurttaşları dijital medya kullanımında ciddi kısıtlamalara maruzdur. Devletler dijital teknolojiyi ifade özgürlüğünü bastırıp kişiler hakkında gizlice bilgi toplamakta kullanabilmektedir. Özel sektör ile teknoloji şirketleri bazen devlet sansürü ile ve izinsiz bilgi edinmeyi kolaylaştırmaktadır. Bu durumdan ötürü PEN yaklaşımını şöyle belirlemiştir:

1.Bütün insanlar kendilerini dijital medya kanalıyla özgürce ifade hakkına sahiptir. Baskı ya da tutuklanma gibi tepkilere maruz kalmamalıdırlar.
a.Dijital medya kullanan kişiler uluslararası yasalar ve standartlar bağlamında tam bir ifade özgürlüğü yaşayabilmelidir.
b.Hükümetler, devletler, dijital medyada bilgi, haber, görüş ve fikir ileten kişiler hakkında soruşturma açmamalı, kimseyi baskı altına almamalıdır.
c.Hükümetler dijital medyadaki ifade özgürlüğünü etkili yasalar ve standartlarla fiilen korumalıdır.

2.Bütün insanlar dijital medyada bilgi arama ve bulma hakkına sahiptir.
a.Hükümetler dijital medyadaki içerikleri -yurt içi ya da uluslararası kaynak ayırımı yapmaksızın- denetleme, kısıtlama ya da sansüre tabi tutmamalıdır.
b.Olağanüstü durumlarda, mesela şiddete teşvike karşı, dijital medyadaki her türlü kısıtlama uluslararası yasa ve standartlarla uyumlu olmalıdır.
c.Karışıklık ya da kriz hallerinde bile, hükümetler dijital medyaya erişimi engellememeli, kısıtlamamalıdır. Dijital medyaya erişimi denetim altına almak, özellikle de kapsamlı olursa, ifade özgürlüğünü ihlaldir.

Saygın üyemiz Pınar Selek'in üçüncü beraat kararının raporlu olan asıl yargıcın yerine gelen yargıç tarafından geri alınması üzerine Türkiye ve uluslararası kamuoyunda tepkiler büyüyor.

PEN Kadın Yazarlar Komitesi adına yazan Uluslararası Başkan Yardımcısı Meksikalı Lucina Kathmann Adalet Bakanı Sadullah Ergin'e durumla ilgili bir mektup yazdı. Mektupta 1998'deki olayın kazara gaz patlaması olduğu ve bu durumun bilirkişi raporuyla kesinleştiği hatırlatılıyor. Pınar Selek'in dünya yazarlar birliği PEN'in saygın bir üyesi, barışçı bir sosyolog ve yazar olduğuna dikkat çekiliyor. Selek'e yöneltilen bu haksız suçlamaların geri alınması rica ediliyor.

B/ilginize saygıyla sunarız.

PEN Türkiye Merkezi

Uluslararası PEN Başkanı John Ralston Saul Cumhurbaşkanı Gül'e kabul için teşekkür etti. On kişilik uluslararası PEN heyeti hazırlanmış olan belgeleri sundu. Tutuklu ve hükümlü yazar, çevirmen, gazeteci ve yayıncılarla ilgili bir döküm belgeler arasındaydı. Saul Türkiye'de birkaç yıl umutlandırıcı gelişmeler yaşandığını, ama son yıllarda tekrar artan baskıların kaygıya yol açtığını söyledi. 'Türkiye'deki meslektaşlarımızın çağrısı üzerine buradayız,' dedi. Uzun tutukluluk sürelerine değinerek Terörle Mücadele Kanunu'nun fazla geniş kapsamlı olduğunu ve yeterince titiz uygulanmadığı yönünde bir kanı oluştuğunu belirtti.

Uluslararası Genel Sekreter Hori Takeaki PEN'in bir 'Batı' kurumu olarak nitelendirilemeyeceğini, üyelerin üçte ikisinin Asya ve Afrika'da olduğunu belirtti.

Uluslararası Başkan Yardımcısı Eugene Schoulgin yaklaşık yedi yıldır Türkiye'de yaşadığını ve pek çok dostunun yaşadığı baskılardan ötürü derin üzüntü duyduğunu vurguladı.

PEN Türkiye Merkezi Başkanı Tarık Günersel birçok kişi gibi kendisinin de birkaç yıldır tutuklanma kaygısı yaşadığını söyledi. 'Uluslararası alanda devlet ile hükümeti eleştiriyorum. Toplumun olumlu birikimlerini temsile de özen gösteriyorum,' dedi.

İfade özgürlüğü asla otomatik değildir. Daima somut eylemlerle bağlantılıdır. İfade özgürlüğünü işlevli kılan da bu eylemlerdir.
PEN, birkaç yıl, Türkiye’de hapiste tutulan ya da sonu gelmeyen ve insanı tahrip eden hukuk dehlizlerinde olan yazarların sayısında azalmaya tanık oldu. O süreç bizi umutlandırdığı için kınanamayız. Bu kanıda yalnız değildik. Demokratikleşme, askeriye üzerindeki sivil denetimin daha iyi hale gelmesi ve ekonomik kalkınma da söz konusuydu.

Sonra, birden, tutuklamalar tekrar başladı. Yargı öncesi tutukluluklar, uzayıp giden davalar, yazarları uçurum kenarında hissettiren ceza ertelemeleri…

Başka deyişle, bu kanun ifade özgürlüğünü kısıtlamakta kullanılmaktadır.
PEN daima şiddete karşı olagelmiştir. Toplumları güçlendirecek en önemli toplumsal ve entelektüel aracın ifade özgürlüğü olduğuna inanırız. Her toplumda, teröre karşı mücadelede en iyi silah ifade özgürlüğünü artırmaktır. Terörizm ancak böylece marjinal kılınabilir.
Talep ettiğimiz adımlar anayasa değişikliği ya da olağanüstü çaba gerektirmiyor. Romantik ya da devasa şeyler de öneriyor değiliz. Sadece kanunlarda reform, amaçlarının daraltılıp netleştirilmesi ve şeffaf bir titizlikle uygulanmalarını öneriyoruz.